आमाको प्रतीक्षा, बुबाको सम्झना र परिवारसँगै चाडपर्व मनाउने अधुरो सपना बोकेका परदेशी रेशम दर्लामीको मनको आत्मकथा
♦विशेष आलेख | रेशम दर्लामी
पाँच वर्ष भयो परदेशिएको। यस अवधिमा पाँचवटा दशैँ आए, पाँचवटा तिहार बिते। तर दुर्भाग्य, न दशैँमा आमाको हातबाट टीका लगाएर आशीर्वाद लिन पाएँ, न त तिहारमा आफ्ना तीन प्यारी दिदीहरूको हातबाट सप्तरङ्गी टीका लगाएर निधार सजाउन पाएँ। न दुई दाजुहरूसँगै बसेर चाडपर्वको खुसी साट्न पाएँ, न आफ्नी जीवनसाथी मेनुका र प्यारा छोराछोरी अभिक्षित तथा आयुष्मासँगै बसेर हाँस्न र रमाउन पाएँ।


परदेशको जीवन बाहिरबाट हेर्दा कमाइ र अवसरको संसारजस्तो देखिए पनि भित्रभित्रै अनेकौँ पीडा, अभाव र सम्झनाले भरिएको हुँदोरहेछ। विशेषगरी दशैँ र तिहारजस्ता नेपालीका महान् चाडपर्व आउँदा परदेशी मनले भोग्ने पीडा शब्दमा व्यक्त गर्न त्यति सजिलो छैन।
आज आमा हुनुहुन्छ, तर बुबा हुनुहुन्न। दशैँ आउँदा स्वर्गीय बुबाको सम्झनाले मन झन् भारी हुन्छ। लाग्छ, फेरि एकपटक बुबाको हात समाएर उहाँबाट आशीर्वाद लिन पाए कति भाग्यमानी हुन्थेँ होला! बुबाको अभाव जीवनमा कहिल्यै पूरा हुन सक्दैन। उहाँको सम्झना हरेक चाडपर्वमा अझ गहिरिएर आउँछ।
अर्कोतिर, उमेर ढल्किँदै जानुभएकी आमाको अनुहार सम्झिँदा मनमा एउटै प्रश्न उठ्छ—परदेशिएको छोराको प्रतीक्षामा बितेका आमाका यी चाडपर्व कहिले आफ्नै छोरासँगै खुसीसाथ बित्ने होलान्?
तिहार आउँदा तीनै जना दिदीहरूको माया र भाइटीकाको सम्झनाले झन् सताउँछ। दुई दाजुहरूसँगै बसेर पुराना कुरा गर्दै चाडपर्व मनाउने रहर पनि अधुरै छ। आफ्ना सन्तान अभिक्षित र आयुष्माको बालसुलभ खुसी, उनीहरूसँगै बसेर दशैँको टीका लगाइदिने र तिहारको रमाइलो हेर्ने रहर मनभित्रै सीमित भएको छ। जीवनसाथी मेनुकाले पनि कति चाडपर्व मेरो अभाव महसुस गर्दै बिताउनुभयो होला भन्ने सोच्दा मन भावुक हुन्छ।
परदेशका सुरुवाती दिन : आँसु लुकाउँदै बितेका चाडपर्व
परदेशका सुरुका एक-दुई वर्ष झन् कठिन थिए। दशैँ–तिहारका मार्मिक गीत बज्दा, गाउँघरका आफन्तका तस्बिर र भिडियो सामाजिक सञ्जालमा देख्दा काम गर्ने ठाउँमै एक्लै आँसु झार्थें।
अरूका निधारमा रातो टीका र जमरा देख्दा आफ्नो निधार रित्तो भएको महसुस हुन्थ्यो। अरूका घरमा चाडपर्वको खुसीयाली देख्दा आफ्नै परिवारको खुसीबाट टाढिएको पीडाले छातीभित्र चसक्क घोच्थ्यो।
समयसँगै आँसु लुकाउन र मन थाम्न सिक्दै गएँ। अहिले पनि मन दुख्छ, परिवारको सम्झना आउँछ, तर पीडा अरूलाई देखाउन छोडेको छु। सायद परदेशी हुनु भनेकै आफ्नो मनको दुःख आफैँभित्र लुकाएर प्रियजनको खुसीका लागि मुस्कुराउनु रहेछ।
परिवारलाई एउटा सानो अनुरोध
आमा, मेरा प्यारा तीनै जना दिदीहरू, दुई दाजुहरू, जीवनसाथी मेनुका र मेरा मुटुका टुक्रा अभिक्षित तथा आयुष्मालाई एउटा सानो अनुरोध छ—चाडपर्वमा मलाई सम्झेर मन खल्लो नबनाउनुहोला।
म टाढा छु भन्दैमा तपाईंहरूको खुसी अधुरो नबनाउनुहोला। आमाले हाँसेर आशीर्वाद दिनुहोला। दिदीहरूले खुसीसाथ भाइटीका मनाउनुहोला। दाजुहरूले परिवारको साथ, माया र सद्भाव कायम राख्नुहोला। मेनुका, छोराछोरीलाई मेरो माया र अभाव महसुस हुन नदिनुहोला।
मेरो निधारमा टीका नलागे पनि तपाईंहरूको निधारमा खुसी देख्न पाउनु नै मेरो सबैभन्दा ठूलो खुसी हो। म तपाईंसँगै नभए पनि मेरो मन, माया र शुभकामना सधैँ तपाईंसँगै छ।
परदेशमा शरीर, गाउँघरमा मन
म परदेशमा छु, तर मेरो मन आज पनि त्यही गाउँको घरआँगनमा छ। जहाँ आमाको न्यानो माया छ, स्वर्गीय बुबाको अमिट सम्झना छ, तीन दिदीहरूको स्नेह छ, दुई दाजुहरूको साथ छ, जीवनसाथीको प्रतीक्षा छ र अभिक्षित तथा आयुष्माको मीठो मुस्कान छ।
परदेशमा रहेर परिवारको भविष्य निर्माण गर्ने सपना बोकेको छु। तर त्यो सपनाको मूल्यमा गुमेका चाडपर्व, छुटेका खुसी र परिवारसँग बिताउन नपाएका अमूल्य क्षणहरू सम्झिँदा मन कहिलेकाहीँ असाध्यै भारी हुन्छ।
परदेशीको पीडा पैसाले मात्रै मापन हुँदैन
परदेशीको कमाइ पैसामा गनिन्छ, तर उसले गुमाएका चाडपर्व, छुटेका अँगालो, रित्तो निधार, बुबाको सम्झनामा भिजेका आँखा र आमाको प्रतीक्षाको हिसाब कसले राख्छ र?
परदेशीले पठाएको पैसाले घरको आवश्यकता पूरा होला, परिवारको भविष्य उज्यालो होला, तर उसले परिवारसँगै बसेर मनाउन नपाएका चाडपर्व र गुमाएका पलहरू कहिल्यै फर्केर आउँदैनन्।
मेरो एउटै कामना छ—सबैलाई सुख, शान्ति र खुसी मिलोस्। आगामी दशैँ र तिहार आफ्नै घरआँगनमा आमाको आशीर्वाद, दाजुभाइको साथ, दिदीबहिनीको सप्तरङ्गी टीका तथा जीवनसाथी र छोराछोरीको मुस्कानसँगै मनाउन पाऊँ।
यही एउटा अधुरो सपना बोकेर आज पनि परदेशको भूमिमा आफ्नो कर्म गरिरहेको छु।
— रेशम दर्लामी
एक परदेशीको मनबाट…









